14.12.2018r. Godz. 02:42Bieżące interwencje

Czad znowu atakuje

dodano: 24 października 2016 o 12:10 | ostatnia aktualizacja: 26 października 2016 o 15:10 | kategoria: Zapobieganie

Liczba zdarzeń i osób poszkodowanych w wyniku zatrucia czadem maleje, ale nadal Państwowa Straż Pożarna wzywana jest do zatruć. W październiku tego roku na Opolszczyźnie już 7 osób zatruło się czadem a w ciągu całego 2016 roku odnotowaliśmy 136 zdarzeń, 87 osób uległo zatruciu, w tym 2 zmarły.

Czad znowu atakuje

Zestawienie liczby zdarzeń i osób poszkodowanych na Opolszczyźnie w wyniku zatrucia tlenkiem węgla od 2009 roku

Tragedie ludzkie są często konsekwencją niewiedzy i niechlujności. Sposoby na uniknięcie zatrucia tlenkiem węgla są proste. Do zatruć dochodzi, bo nie zdajemy sobie sprawy, co może stać się, gdy nie przestrzegamy podstawowych zasad bezpieczeństwa, bo nie mamy świadomości, że tak naprawdę niewiele potrzeba, aby nasze mieszkania i domy stały się bardziej bezpieczne. Problem wzrasta w okresie jesienno-zimowym, chociaż do zatruć tlenkiem węgla strażacy wyjeżdżają w ciągu całego roku. Życie Twoje i Twoich bliskich w dużej mierze zależy od tego jak poważnie potraktujesz treść naszych porad.

Skąd się bierze czad i dlaczego jest tak niebezpieczny?

Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, jest gazem silnie trującym, bezbarwnym i bezwonnym, nieco lżejszym od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim miesza i w nim rozprzestrzenia. Potencjalne źródła czadu w pomieszczeniach mieszkalnych to kominki, gazowe przepływowe podgrzewacze wody, piece węglowe, gazowe lub olejowe i kuchnie gazowe. Powstaje w wyniku niepełnego spalania wielu paliw: drewna, oleju, gazu, benzyny, nafty, propanu, węgla i ropy spowodowanego brakiem odpowiedniej ilości tlenu, niezbędnej do zupełnego spalania. Może to wynikać z braku dopływu świeżego (zewnętrznego) powietrza do urządzenia, w którym następuje spalanie, albo z powodu zanieczyszczenia, zużycia lub złej regulacji palnika gazowego. Także przedwczesne zamknięcie paleniska, czy też zapchany i nieszczelny przewód kominowy lub uszkodzone połączenie między kominami i piecami są przyczyną tragedii. Szczelnie pozamykane okna (czasami jeszcze dodatkowo uszczelnione), pozaklejane kratki, brak otworów wentylacyjnych w drzwiach łazienkowych, jak również brak regularnych kontroli drożności przewodów wentylacyjnych i kominowych sprawiają, że w naszych mieszkaniach lub domach nie będziemy bezpieczni.

Do zatruć często dochodzi w nowo wyremontowanych mieszkaniach, z nowymi piecami, nie mającymi indywidualnych przewodów napowietrzających i gdzie z przyczyn oszczędnościowych zlikwidowano (zasłonięto) przewody wentylacyjne a okna i drzwi są zbyt szczelne. Mieszkanie doskonale szczelne jest cieplejsze, ale „nie oddycha”. Brak dostępu tlenu niechybnie doprowadzi do tragedii.

 

Czad może powstać także podczas pożaru i jest najczęstszą przyczyną zgonu podczas pożarów budynków mieszkalnych. W Polsce w 2015 roku 512 osób zginęło w pożarach a na Opolszczyźnie 7.

Niebezpieczeństwo zaczadzenia wynika z faktu, że tlenek węgla jest gazem niewyczuwalnym dla człowieka. Dostaje się do organizmu przez układ oddechowy a następnie jest wchłaniany do krwioobiegu. W układzie oddechowym człowieka tlenek węgla wiąże się z hemoglobiną 210 razy szybciej niż tlen, blokując dopływ tlenu do organizmu. Stwarza to poważne zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka. Uniemożliwia prawidłowe rozprowadzanie tlenu we krwi i powoduje uszkodzenia mózgu oraz innych narządów wewnętrznych. Jeśli wynikiem zatrucia nie będzie śmierć, to może dojść do nieodwracalnego uszkodzenia naszych organów, np. ośrodkowego układu nerwowego lub niewydolności wieńcowej.

 Jak zapobiegać zatruciu?

Podstawową przyczyną zatruć jest niepełne spalanie, do którego może dojść np. gdy zbyt szczelnie zamknięte są okna, brak jest właściwej wentylacji. Powoduje to powstawanie tlenku węgla i utrudnia jego odpływ. Tyle spalin wypłynie na zewnątrz, ile świeżego powietrza napłynie do pomieszczenia. Przede wszystkim należy więc zapewnić możliwość stałego dopływu świeżego powietrza do paleniska (pieca gazowego, kuchenki gazowej, kuchni węglowej lub pieca) oraz swobodny odpływ spalin. Dlatego:

  • zamontuj czujki tlenku węgla w pomieszczeniach, w których może dojść do zatrucia (kotłownia, łazienka z ogrzewaczem przepływowym, sypialnie),
  • zlecaj czyszczenie i okresowe przeglądy instalacji wentylacyjnej i kominowej; gdy używasz węgla i drewna, należy to robić nie rzadziej, niż raz na 3 miesiące w okresie korzystania z tych urządzeń, gdy używasz gazu ziemnego, czy oleju opałowego - raz na pół roku. Instalacja wentylacyjna powinna być kontrolowana nie rzadziej niż raz w roku,
  • zapewnij dopływ powietrza z zewnątrz do pomieszczeń mieszkalnych i pomieszczeń, w których jest kocioł, czy piec; uchylanie okna nie wystarcza, gdyż zawsze ktoś z mieszkańców może je zamknąć!
  • nie zasłaniaj kratek wentylacyjnych i otworów nawiewnych; są, aby zapewnić dopływ świeżego powietrza i odpływ zużytego,
  • zgodnie z instrukcją producenta zlecaj okresowe kontrole techniczne urządzeń, w których odbywa się proces spalania,
  • stosuj urządzenia posiadające stosowne dopuszczenia w zakresie wprowadzenia do obrotu, w sytuacjach wątpliwych należy żądać okazania wystawionej przez producenta lub importera urządzenia tzw. deklaracji zgodności, tj. dokumentu zawierającego informacje o specyfikacji technicznej oraz przeznaczeniu i zakresie stosowania danego urządzenia,
  • w przypadku wymiany okien na nowe, sprawdź poprawność działania wentylacji, ponieważ nowe okna są szczelniejsze w stosunku do wcześniej stosowanych,
  • systematycznie sprawdzaj ciąg powietrza, np. poprzez przykładanie kartki papieru do kratki wentylacyjnej; jeśli nic nie zakłóca wentylacji, kartka powinna przywrzeć do otworu,
  • nie zostawiaj samochodu w garażu z włączonym silnikiem nawet przy uchylonej bramie,
  • nie bagatelizuj przypadków duszności, bólu i zawrotów głowy, nudności, wymiotów, oszołomienia, osłabienia, przyśpieszenia akcji serca i oddychania, gdyż mogą być sygnałem, że ulegamy zatruciu czadem; w takiej sytuacji należy natychmiast przewietrzyć pomieszczenie, w którym się znajdujemy i zasięgnąć porady lekarskiej.

Trochę prawa

  • Zgodnie z  Art. 61. ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane  (Dz. U. nr 243 z 2010 r. poz. 1623 tekst jednolity – z późniejszymi zmianami), właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek utrzymywać go w należytym stanie technicznym.
  • Art. 62 ustawy Prawo budowlane nakłada na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek poddawania budynku okresowej kontroli. Co najmniej raz w roku właściciel lub zarządca ma obowiązek zlecić kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych, dymowych, spalinowych i wentylacyjnych. Kontrolę tę należy zlecić osobie posiadającej kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim. Osoba dokonująca kontroli ma obowiązek potwierdzić kontrolę protokołem, w którym powinna opisać usterki i uchybienia, a właściciel lub zarządca ma obowiązek usunąć te usterki (Art. 70 ustawy Prawo budowlane).
  • Obiekty budowlane podlegają również przepisom Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109 poz.719 z 2010 r.). § 34 cytowanego rozporządzenia nakłada obowiązek usuwania zanieczyszczeń z przewodów dymowych i spalinowych oraz wentylacyjnych, określa również częstotliwość dokonywania czyszczeń, ale tylko w okresie korzystania z paleniska:
    • Raz w miesiącu czyszczeniu należy poddawać przewody kominowe od palenisk zakładów żywienia zbiorowego.
    • Co najmniej raz na 3 miesiące należy poddać czyszczeniu przewody kominowe od palenisk opalanych paliwem stałym.
    • Co najmniej raz na 6 miesięcy należy czyścić przewody kominowe od palenisk opalanych paliwem płynnym i gazowym.
    • Przewody wentylacyjne należy poddawać czyszczeniu co najmniej raz w roku.
  • Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji  z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74 poz. 836 z 1999 r.) w § 19 mówi, ze naprawę i konserwację przewodów  kominowych dymowych, spalinowych i wentylacyjnych można powierzyć wyłącznie osobom posiadającym świadectwa kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach. Osobami posiadającymi takie kwalifikacje opisane w podstawie programowej kształcenia zawodowego (Dz. U 226 poz. 1650 z 2006 r.) są kominiarze. Dlatego nie próbujmy sami naprawiać i modyfikować przewodów kominowych, lecz zlecajmy te usługi do wykonania odpowiednim fachowcom. Natomiast jeśli chodzi o czyszczenie przewodów kominowych, można dokonywać tego samodzielnie w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych oraz w obiektach budowlanych budownictwa zagrodowego i letniskowego, co dopuszcza § 34 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. Nr 109, poz. 719). W innych budynkach powinni wykonywać te czynności fachowcy, posiadający odpowiednie kwalifikacje. Wskazane jest jednak upewnienie się, czy ubezpieczyciel naszego budynku będzie honorował te rozwiązanie.
  • Sankcje:
    • Ustawa z dnia 20-05-1971 Kodeks wykroczeń w Art. 82 § 1 mówi „Kto … utrudnia okresowe czyszczenie komina lub nie dokonuje bez zwłoki naprawy uszkodzeń komina i wszelkich przewodów dymowych podlega karze aresztu, grzywny albo karze nagany”.

Dbając o bezpieczeństwo mieszkańców dużych bloków oraz małych domków, pamiętaj:

  • Zlecaj dokonanie czyszczeń i obowiązkowej kontroli przewodów kominowych osobom posiadającym odpowiednie uprawnienia kominiarskie.
  • Ułatwiaj kominiarzom wykonanie ich obowiązków poprzez umożliwienie dostępu do kominów.
  • Usuwaj stwierdzone przez kominiarza usterki.
  • W żadnym wypadku nie zakrywaj kratek wentylacyjnych w pomieszczeniach, gdzie znajdują się  urządzenia  gazowe.
  • Zapewniaj stały dopływ powietrza zewnętrznego, niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania urządzeń grzewczych.
  • O wadliwie działających urządzeniach grzewczo-kominowych natychmiast informuj właściciela lub zarządcę.
  • Nie dokonuj samowolnych przeróbek i podłączeń do przewodów kominowych.
  • Dbaj o środowisko i swoje urządzenie, nie spalaj śmieci, plastiku, starych mebli, ubrań itp.

Najbardziej skutecznym sposobem obrony przed tlenkiem węgla, oprócz dbałości o stan urządzeń grzewczych i instalacji z nimi związanych, jest stosowanie czujki czadu. Gdy jesteśmy najemcą mieszkania, to nie mamy wiedzy i nie zawsze mamy wpływ na stan urządzeń i instalacji, z których korzystamy. Czujka czadu może uratować nam życie! Jeśli dodatkowo zastosujemy w domu czujkę dymu, której ceny zaczynają się już nawet od 30. złotych, to urządzenia te uratują nam życie budząc nas w chwili zagrożenia.

W naszych domach właściwie nie stosujemy już wyposażenia, które oparte jest na materiałach naturalnych takich jak, bawełna, drewno lite, wełna. Obecnie, gdy zasłony, firany, meble, wyposażenie wykonane jest przede wszystkim z łatwopalnych i silnie toksycznych (przy spalaniu) tworzyw sztucznych, pożar do 4 minut rozprzestrzenia się na całe mieszkanie! W państwach, w których od kilkunastu lat stosowanie w domach i mieszkaniach czujek jest obowiązkowe, gdzie nie stosuje się grzejników gazowych z otwartą komorą spalania, gdzie jest zakaz stosowania łatwopalnych elementów wyposażenia wnętrz (Anglia i Irlandia), przypadki zgonów w związku z zatruciami czadem, czy pożarami, występują sporadycznie. W państwach tych w ponad 95% mieszkań zainstalowane są czujki dymu!

Dlatego jako strażacy apelujemy do mieszkańców naszego województwa: sprawcie swoim bliskim w prezencie (np. w mikołajki lub pod choinkę) urządzenie, które może uratuje im życie, tj. czujkę czadu/* (jeśli jest w domu czynny piecyk gazowy, piec kaflowy, kocioł grzewczy na paliwo stałe, ciekłe lub gazowe) i przynajmniej jedną czujkę dymu/**. Sygnał dźwiękowy emitowany przez wzbudzone urządzenie na pewno ostrzeże nas przed niebezpieczeństwem, nawet obudzi śpiących. Na rynku dostępne są już urządzenia z wbudowanymi diodami, które oświetlają nam drogę ucieczki z domu objętego pożarem. Jeśli mamy w domu instalację alarmu włamaniowego ze zdalnym powiadomieniem na telefon komórkowy, to zazwyczaj można dołączyć do systemu dodatkowy czujnik dymu i system powiadomi nas przez SMS o pożarze.

Należy wspomnieć, że w naszych statystykach nie są rzadkie przypadki, gdy do instalacji wentylacyjnej niefrasobliwy sąsiad podłączał piecyk gazowy, kominek lub wręcz palił w mieszkaniu ognisko (sic!), więc mieszkając w bloku zawsze warto mieć czujkę czadu!

Różnica pomiędzy czujką czadu a czujką dymu

* Czujka czadu - urządzenie do wczesnego wykrywania obecności tlenku węgla; akustycznie i optycznie sygnalizuje wykrycie tlenku węgla zanim stężenie stanie się niebezpieczne dla ludzi; nie zastępuje czujki dymu; na rynku są urządzenia również z wyświetlaczem, które na jednym komplecie baterii mogą pracować 1 rok, 3, 4 lub nawet 10 lat; cena 80-250 zł

** Czujka dymu - urządzenie do wczesnego wykrywania pożaru poprzez wykrycie obecności dymu; akustycznie i optycznie sygnalizuje wykrycie dymu; na rynku są dostępne urządzenia, które oświetlają drogę ewakuacji; na jednym komplecie baterii mogą pracować 1 rok, 3, 4 lub nawet 10 lat; nie zastępuje czujki czadu; cena ok. 30-200 zł

Opracowanie:
bryg. Adam Janiuk
oficer prasowy OKW PSP
rzecznik@psp.opole.pl